ALKMAAR - Status Quo dient op 24 september een motie in die een einde moet maken aan bouwplannen waarover de buurt pas achteraf iets hoort. De partij wil dat de gemeenteraad gebruikmaakt van een bevoegdheid die Alkmaar sinds de invoering van de Omgevingswet heeft en tot op vandaag nooit heeft ingezet: het verplicht stellen van participatie vóórdat een bouwaanvraag mag worden ingediend.

Schermerhorn was de druppel

Op de plek van het voormalige dorpscafé 's Lands Welvaren aan Westeinde 2 in Schermerhorn moeten dertien woningen komen. De participatie bestond uit één inloopmiddag van anderhalf uur op 9 maart 2024. Tweeënhalf jaar later kwam het dorp in opstand, schreven omwonenden een brief aan de raad en liet de dorpsraad weten dat zij zich niet gehoord voelt. De raad zag zich op 27 augustus genoodzaakt de behandeling unaniem aan te houden.

Een instrument dat op de plank ligt

Uit het raadsvoorstel blijkt hoe krap de speelruimte is. Participatie is onder de Omgevingswet alleen een aanvraagvereiste: een ontwikkelaar hoeft enkel te melden óf en hoe hij heeft geparticipeerd. Een vergunning kan niet worden geweigerd omdat dat gesprek slecht is verlopen. Het college schrijft er zelf bij dat Alkmaar voor bouwinitiatieven niets meer heeft dan een handreiking, en dat een handreiking volgens vaste rechtspraak geen juridische status heeft.

De wet kent één uitzondering, en die ligt bij de raad. De gemeenteraad kan gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht is voordat een aanvraag kan worden ingediend. Alkmaar heeft dat nooit gedaan. De Alkmaarse participatieverordening uit 2025 sluit bouwplannen van derden er zelfs uitdrukkelijk van uit.

"De raad mag nu ja of nee zeggen over een plan waarvan het hele dorp zegt dat het niet deugt, en kan er vervolgens niets mee. Dat is een toneelstuk", zegt Status Quo-voorzitter Devon Zwierenberg. "En het pijnlijke is: dit hadden wij als raad zelf kunnen voorkomen. Het instrument ligt er al jaren. Wij hebben het alleen nooit uit de la gehaald."

Wat Status Quo voorstelt

De motie draagt het college op een raadsvoorstel voor te bereiden waarin de raad die gevallen aanwijst, uiterlijk in maart 2027. In de aangewezen gevallen is een aanvraag zonder participatie onvolledig en kan de gemeente die na een hersteltermijn buiten behandeling laten. Tot dat besluit er is, wil Status Quo dat de raad bij elk bouwplan waarover hij bindend adviseert een gemeentelijke beoordeling van de gevoerde participatie krijgt. Ook vraagt de partij aandacht voor de dorps- en wijkraden, die nu niet standaard aan tafel zitten.