Wie door de Alkmaarse binnenstad loopt, ziet ze steeds vaker: lege panden waar ooit een café of restaurant zat. De vraag die veel inwoners bezighoudt, is niet alleen wat er met die plekken gebeurt, maar vooral waarom ze leeg blijven staan. Het antwoord ligt niet in één simpele verklaring, maar in een samenspel van veranderend consumentengedrag en verschuivende vrijetijdsbesteding.

Alkmaar is daarin geen uitzondering. Steden door heel Nederland worstelen met dezelfde vraag: hoe houd je een binnenstad levendig als mensen hun tijd en geld anders besteden dan tien jaar geleden?

Leegstand horecapanden treft binnenstad Alkmaar

De cijfers laten een genuanceerd beeld zien. Volgens de gemeentelijke horecanota daalde de winkelleegstand in de Alkmaarse binnenstad naar 6,3% in 2025, tegenover 7,3% in 2024 — een lichte verbetering dus. Toch blijft de zorg reëel, want de gemeente signaleert in de Horecanota 2025-2035 dat het publieksgerichte voorzieningenaanbod al jaren terugloopt, vooral in de niet-dagelijkse winkelfunctie.

Horeca blijft wel een belangrijke trekker. Uit een bezoekersenquête bleek dat een kwart van de bezoekers de binnenstad specifiek bezoekt vanwege de horeca, en dat twee derde minstens één horecazaak bezoekt. Dat betekent dat leegstand niet zozeer duidt op minder interesse in de binnenstad als geheel, maar eerder op een verschuiving in wélke soort aanbod mensen zoeken.

Uitgaanspatroon verandert onder jongere generatie

De manier waarop mensen hun avond invullen, is de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Waar een avondje stappen vroeger vanzelfsprekend een bezoek aan een café of bar betekende, wordt vrije tijd nu breder ingevuld. Ontspanning verschuift steeds vaker naar digitale kanalen, die vanuit huis of onderweg toegankelijk zijn.

Streamingdiensten, sociale media en online spelplatforms nemen een groter deel van de avonduren in beslag. Voor spelers die online willen gokken buiten het Nederlandse systeem bieden platforms via manieren om cruks te omzeilen flexibele toegang en eenvoudige registratie zonder wachtlijsten. Al deze digitale diensten zorgen er samen voor dat mensen minder uitgaan en meer online content consumeren — met lege horecapanden in de Alkmaarse binnenstad als zichtbaar gevolg.

Vrijetijdsbudget verschuift richting online vermaak

Deze trend is niet uniek voor Alkmaar. Het koopstromenonderzoek voor de Randstad laat zien dat het aantal horecabanen tussen 2021 en 2024 met 7,2% steeg, terwijl het aantal banen in de detailhandel juist 1,1% daalde. Dat wijst op een bredere verschuiving in de lokale economie, waarbij horeca en beleving belangrijker worden dan traditionele winkelfuncties.

Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek van Sweco dat grote binnensteden hun positie juist versterken door in te zetten op een combinatie van cultuur, horeca en verblijfskwaliteit. Kleinere en middelgrote centra, zoals delen van Alkmaar, hebben het moeilijker om die multifunctionele mix te realiseren. Consumenten kiezen steeds bewuster voor plekken waar meerdere vormen van vrijetijdsbesteding samenkomen, in plaats van voor losse horecabezoeken.

Ondernemersvereniging Alkmaar reageert op ontwikkeling

Voor horecaondernemers in Alkmaar betekent dit dat alleen een goed gerecht of drankje niet meer volstaat. De gemeente wil daarom sturen op een gebiedsgerichte aanpak, waarbij vooral straten als Laat-west worden aangewezen voor meer horeca en verblijfskwaliteit, terwijl hoofdwinkelstraten zoals de Langestraat terughoudender worden benaderd. Dat beleid moet voorkomen dat leegstand zich verder verspreidt over het hele centrum.

Er zijn ook positieve signalen. Lokale berichtgeving over de binnenstad van Alkmaar meldt dat er recent veertig nieuwe zaken zijn bijgekomen, wat aantoont dat leegstand niet per definitie blijvend hoeft te zijn. De uitdaging voor ondernemers en de gemeente ligt vooral in het aanpassen van het aanbod aan een publiek dat zijn tijd en geld anders verdeelt dan voorheen. Wie daarin slaagt, kan van de binnenstad een plek maken waar winkelen, eten en ontmoeten weer vanzelfsprekend samenkomen.