Op wedstrijddagen is de spanning voelbaar rond het AFAS Stadion. Supporters in rood-wit lopen door poorten, cafés stromen vol en WhatsApp-groepen ontploffen met voorspellingen. Wie scoort er? Wordt het een makkelijke overwinning of een taaie strijd? Naast de traditionele voorbeschouwingen en poules speelt zich de laatste jaren nog iets anders af: steeds meer supporters zetten geld in op de uitslag.

Wat ooit begon met een Toto-formulier in de snackbar, is uitgegroeid tot een wereld van online sportweddenschappen. Bij het sportsbook van lo-lo.org kun je met één druk op de knop inzetten op wie de wedstrijd wint, het aantal corners of zelfs het aantal gele kaarten. Alleen al voor voetbal vind je er bijna duizenden odds, variërend van grote internationale competities tot kleinere regionale wedstrijden. Dankzij de uitgebreide statistieken en wedstrijdinformatie kun je je bovendien goed voorbereiden. Voor sommige Alkmaarders hoort het er inmiddels net zo bij als een biertje voor de aftrap.

Wedden als onderdeel van de wedstrijd

Sinds de legalisering van online gokken in 2021 is het aantal mensen dat sportweddenschappen afsluit flink toegenomen. Vooral voetbal blijkt populair. Volgens cijfers van de Nederlandse toezichthouder op kansspelen zijn sportweddenschappen een van de snelst groeiende onderdelen van de online gokmarkt. Hoewel er geen specifieke cijfers per stad beschikbaar zijn, kunnen we ervan uitgaan dat ook in Alkmaar het aantal weddenschappen de laatste jaren flink gestegen is.

“Sportweddenschappen voelen minder als gokken,” legt verslavingsdeskundige Sandra de Vries uit. “Mensen denken: ik heb verstand van voetbal, ik volg AZ al jaren, dus ik kan hun kansen goed inschatten. Maar dat gevoel van controle maakt het juist verraderlijk.”

De illusie van controle

Voor veel supporters voelt wedden op AZ anders dan gokken in een casino. Je kent de spelers, volgt hun conditie en weet wie geblesseerd is.
“Als Pavlidis in vorm is, zet ik geld op hem als eerste doelpuntenmaker,” vertelt de 28-jarige Martijn uit Alkmaar. “Dat voelt logisch.”

Maar volgens De Vries is dat precies waar het misgaat. “De uitkomst van een wedstrijd blijft onvoorspelbaar. Er zijn zoveel factoren die meespelen. Het idee dat kennis het verschil maakt, zorgt ervoor dat mensen niet alleen vaker, maar ook met hogere bedragen gaan inzetten.”

In werkelijkheid zijn de odds zó berekend dat de bookmaker altijd een wiskundig voordeel heeft. Omdat zij met enorme hoeveelheden data werken, statistische modellen gebruiken en marges inbouwen. Zelfs als jij gelijk hebt, wint het systeem op de lange termijn.

De marketing van snelle winst

Gokreclames tonen zelden verlies. Ze tonen winnaars. Jong, zelfverzekerd, feestend met vrienden. De boodschap is subtiel maar krachtig: wie slim is, verdient hier geld mee. Bonussen, 'gratis' inzetten en cashback-acties verlagen de mentale drempel nog verder. Het voelt alsof je weinig te verliezen hebt.

Wat zelden wordt benadrukt, is dat deze bonussen ontworpen zijn om je langer te laten spelen. Je moet vaak meerdere keren inzetten voordat je een bonus mag opnemen. Daardoor blijf je dus eigenlijk langer spelen dan gepland.

Normalisering onder jongeren

Vooral onder jongeren en twintigers lijkt sportwedden steeds normaler te worden. Op sociale media circuleren screenshots van gewonnen weddenschappen en influencers praten openlijk over ‘odds’ en ‘betjes’.

Docent economie Peter van Loon ziet het ook terug in de klas. “Studenten praten erover alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Ze bespreken niet alleen de wedstrijd, maar ook wat ze hebben ingezet.” Volgens Van Loon onderschatten jongeren de risico’s. “Ze zien vooral de succesverhalen. Niemand post zijn verliezen.”

Voor de 24-jarige Tom begon het onschuldig. “Ik zette af en toe vijf of tien euro in op AZ. Gewoon voor de spanning. Maar op een gegeven moment begon ik ook op andere wedstrijden te wedden. En steeds vaker.”

Pas toen zijn vriendin ontdekte dat er grote bedragen van hun gezamenlijke rekening waren verdwenen, zocht hij hulp.

De rol van de club

Een voetbalclub kan een belangrijke rol spelen in het bevorderen van verantwoord gokken. Door haar voorbeeldfunctie en bereik onder supporters kan ze bewustwording creëren: op de website, social media en in het stadion kan de club informatie delen over verantwoord speelgedrag.

Ook educatie speelt een rol. Door samen te werken met maatschappelijke partners en experts kan de club voorlichting organiseren voor jeugdspelers, ouders en supporters. Zo laat de club zien dat sport en maatschappelijke verantwoordelijkheid hand in hand gaan, en draagt ze actief bij aan het voorkomen van gokverslaving.

Terug naar de kern van voetbal

Martijn wedt inmiddels niet meer. “Op een gegeven moment merkte ik dat ik meer bezig was met mijn inzet dan met de wedstrijd zelf. Als AZ won maar mijn weddenschap niet uitkwam, baalde ik meer van het geld dan dat ik blij was met de winst.” Hij besloot zijn accounts te sluiten. “Nu kijk ik weer gewoon voetbal. Zonder bijbedoelingen. Dat is eigenlijk veel leuker. Uiteindelijk draait voetbal in Alkmaar om rood-witte passie en niet om de odds."