Ongeveer één op de vijf Nederlandse woningen heeft last van vocht of schimmel. Dat is geen kwestie van slecht schoonmaken of te weinig luchten. In veel gevallen ligt de oorzaak op een plek waar bijna niemand komt: de kruipruimte. Onder een gemiddelde Nederlandse woning ligt zand. Daar zit grondwater in, en dat verdampt continu. In een gezonde kruipruimte stroomt er lucht langs die het vocht afvoert via de roosters in de gevel. Raken die roosters verstopt, dichtgeschilderd of dichtgezet bij een verbouwing, dan staat de lucht stil en wordt de ruimte een vochtkamer van veertig centimeter hoog onder je woonkamer.

WAARAAN JE HET HERKENT

De signalen komen zelden tegelijk, en dat maakt het lastig. Een muffe geur die 's ochtends het sterkst is en na een regenbui terugkomt. Ramen die aan de binnenkant beslaan terwijl je normaal ventileert. Koude vloeren, ook in een huis dat verder goed verwarmd wordt. Schimmelplekken achter meubels tegen een buitenmuur. Zilvervisjes in de badkamer. Soms een houten vloer die begint te kraken of licht bol gaat staan. Wie schimmel in de kruipruimte aantreft, weet zeker dat de lucht daar te lang heeft stilgestaan.

WAT JE ZELF KUNT CONTROLEREN

Drie dingen zijn zonder gereedschap na te gaan. Open het kruipluik en voel wat eruit komt. Koude, klamme lucht met een kelderachtige geur zegt genoeg. Kijk of er water op de bodem staat. Loop daarna buitenom en tel de ventilatieroosters in de gevel. Zijn het er twee of drie voor een heel huis, dan is dat te weinig. Kijk of ze open zijn of dichtgeschilderd, en of ze niet half onder een terras of ophoging zijn verdwenen. Hang tot slot een hygrometer in de woonkamer. Blijft de luchtvochtigheid structureel boven de zestig procent terwijl je normaal ventileert, dan komt er ergens vocht bij.

WAT ERAAN TE DOEN IS

De oplossing is minder ingrijpend dan mensen verwachten. Geen bodemafdichting, geen sanering, geen graafwerk. In verreweg de meeste woningen is het voldoende om de doorstroming te herstellen: ventilatiepunten door de gevel, verdeeld over minstens twee zijden van het huis. Wie zijn kruipruimte laat ventileren, zorgt ervoor dat vochtige lucht beter kan worden afgevoerd. De vuistregel is één punt per tien vierkante meter kruipruimte. Bij een woning van vijftig vierkante meter komen er dus vijf punten. Belangrijk is de verdeling: vier roosters aan de voorkant doen minder dan twee voor en twee achter, want lucht moet ergens naar binnen en ergens naar buiten. De gaten worden geboord met een diamantboor, stofarm, van buitenaf. Er komt geen sloopwerk aan te pas en de woning blijft gewoon bewoonbaar. Een gemiddelde kruipruimte is in een dagdeel klaar, inclusief het plaatsen van de roosters.

EERST KIJKEN, DAN BOREN

Niet elke vochtklacht is een ventilatieklacht. Staat er water in de kruipruimte, dan kan er een leiding lekken of loopt er hemelwater naartoe. Dan help je er niets mee om alleen te gaan ventileren, en is de kans groot dat de klacht na een half jaar terugkomt. Een fatsoenlijke specialist kijkt eerst en adviseert daarna pas — en zegt eerlijk wanneer ventilatie niet het antwoord is. Boorkoning uit Eindhoven werkt door heel Nederland en rekent een vaste prijs per ventilatiepunt, inclusief boren, rooster en montage. Wat het inhoudt om een kruipruimte te laten ventileren staat op www.boorkoning.nl.