Alkmaar is een van de laatste Nederlandse gemeenten waar raamprostitutie is toegestaan. Aan de Achterdam zijn maximaal 69 werkruimten vergund, en wie daar wil werken schrijft zich niet in maar doet mee aan een loting. Een notaris trekt de winnaars.

Wat een vergunning kost

De gemeente rekent voor een exploitatievergunning voor raamprostitutie 777 euro aan leges, plus 95 euro per werkplek. Voor andere seksbedrijven geldt hetzelfde basisbedrag van 777 euro; een escortbedrijf komt uit op 585 euro. Die tarieven staan bij de vergunningverlening op de gemeentesite, samen met de drie categorieën die Alkmaar onderscheidt: bemiddeling, directe dienstverlening en erotisch-pornografische vertoningen.

Een aanvraag gaat bovendien door een Bibob-toets, en de vergunning geldt drie jaar. Daarna begint de procedure opnieuw.

Waarom er geloot wordt

Het aantal vergunningen is begrensd, en dat maakt ze in juridische zin schaars. Uit Europese en Nederlandse rechtspraak volgt dat de overheid die niet zomaar aan de zittende partij mag blijven geven: iedere gegadigde moet een reële kans krijgen. Alkmaar loste dat op met een openbare loting.

Het schema ligt vast. Aanvragen kunnen worden ingediend tussen 1 en 30 april. In de eerste helft van mei toetst de gemeente of ze compleet zijn. Tussen 15 juni en 15 juli vindt de trekking plaats, ten overstaan van een notaris. Wie wordt ingeloot heeft drie jaar zekerheid; wie wordt uitgeloot heeft geen werkplek.

Een investering met een einddatum

Die combinatie maakt de kostenberekening anders dan in de meeste branches. Je betaalt leges, doorloopt een integriteitstoets en richt een werkruimte in, in de wetenschap dat het recht om er te werken over drie jaar opnieuw ter discussie staat — en dan niet op basis van hoe het is gegaan, maar op basis van een trekking. Voor de gemeente is het een manier om het aantal werkplekken beheersbaar te houden én aan de rechtspraak te voldoen. Voor wie er werkt is de vergunde route daarmee zowel de duurste als de minst zekere.

Buiten het stelsel gelden andere kosten

Wie niet in dat stelsel past — inmiddels het grootste deel van de branche — heeft met een heel ander kostenplaatje te maken. Bij Kinky, een van de grote Nederlandse advertentieplatforms, is het plaatsen van een advertentie gratis: aanmaken en publiceren kost niets, en er komt geen vergunning, toets of wachttijd aan te pas.

Betalen doe je er pas voor zichtbaarheid. Een advertentie kan tegen betaling omhoog worden geplaatst, en er zijn betaalde statussen — Exclusive en Premium — die een advertentie boven de gewone plaatsingen zetten. Die upgrades worden per dag, per week of per maand afgenomen. Het verschil tussen goedkope seksadvertenties en de duurdere varianten zit dus niet in het plaatsen zelf, maar in hoe lang en hoe prominent een advertentie bovenaan blijft staan.

Daarmee staan de twee routes vrijwel diametraal tegenover elkaar. In Alkmaar betaal je vooraf voor het recht om te werken, is het aantal plekken begrensd en beslist een trekking wie er in mag. Online is de toegang gratis en onbegrensd, en betaal je alleen als je tussen de rest uit wilt springen.

Dat laatste is geen kleine markt meer. Uit onderzoek van het WODC bleek dat er in één jaar ruim 27.000 unieke advertenties werden geplaatst op de sites die de onderzoekers volgden. Wie een overzicht van de platforms naast het Alkmaarse vergunningregister legt, ziet twee werelden die nauwelijks nog met elkaar te maken hebben.